İran ve Suriye makamları, ticari işbirliği, petrol ve enerji, teknik-mühendislik, konut, demiryolu ve hava taşımacılığı, serbest bölgeler ve özel sektör, iletişim ve teknoloji, deprem, yardım ve ziyaret işlerinin kolaylaştırılması alanlarında bu belgeleri çarşamba günü imzaladı.
İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi'nin Suriye ziyareti, derin ve istikrarlı ilişkiler, iki ülkenin direniş eksenindeki rolü ve güncel gelişmeler nedeniyle farklı siyasi ve güvenlik boyutlarına sahip olsa da bu ziyaretin önemli hedeflerinden bir diğeri de, kapsamlı uzun vadeli stratejik işbirliği programı ve diğer 14 işbirliği belgesinin imzalanması çerçevesinde değerlendirilebilecek olan İran ile Suriye arasındaki ekonomik ilişkilerin artırılmasıdır.
Araştırmalar, İran ve Suriye arasındaki derin güvenlik-politik ilişkilerin aksine, iki ülkenin ekonomik etkileşimlerinin şimdiye kadar sınırlı kaldığını gösteriyor; örneğin son iki yılda İran'ın ihracatı 2021'de 218 milyon dolardan sadece 25 milyon dolar artışla 2022'de 243 milyon dolara yükseldi; hem de Suriye krizinin zirve yaptığı dönemde Beşar Esad hükümeti ile iyi ilişkileri olmayan bazı ülkelerin bu ülke ile ticaret alanında daha yüksek istatistiklere sahipken.
Suriye artık güvenlik krizinden çıkmış görünüyor ve bu ülkede göreli bir barış var, fakat bu ülkede üretim ve ihracat altyapının zayıflığı ve tahribi nedeniyle ciddi sıkıntıda bulunuyor. Suriye müttefik ülkelerinin de katılımıyla üretimini ve ihracatını artırmayı planlarken, Suriye'de teröristlerin ve düşmanların yenilmesinde ve güvenliğin sağlanmasında yadsınamaz bir rol oynayan İran İslam Cumhuriyeti, komşuları ve bölge ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesine öncelik vermektedir.
Bu nedenle, İran ve Suriye arasındaki ekonomik etkileşimleri artırmak ve geliştirmek için uygun fırsat var. Ekonomi uzmanları ayrıca İran'ın Suriye'ye petrol dışı çeşitli alanlarda ihracat kapasitesinin yıllık en az 700 milyon dolar ve teknik ve mühendislik hizmetlerinin yıllık 600 milyon dolar olduğunu tahmin ediyor. Ancak İran ile Suriye arasındaki ekonomik alışveriş düzeyinin iyileştirilmesi yolunda, iki ülke arasındaki ihracatın ve ekonomik işbirliğinin artırılmasını engelleyen zorluklar da var. İran ile Suriye arasındaki ticari ilişkileri etkileyen konular arasında ulaşım ile her iki ülkenin de yaptırımlar altında olmasından kaynaklanan para ve bankacılık sorunları yer alıyor.
Suriye demiryolu ağının bazı bölümleri, bu ülkede son yıllarda yaşanan çatışmalardan zarar gördü ve yeniden inşa edilmesi gerekiyor. Bu nedenle İran, Irak ve Suriye arasında Şelemçe-Basra demiryolu üzerinden Suriye limanlarına ve tersi yönde demiryolu taşımacılığı konusunun yanı sıra İran ve Suriye limanları arasında ortak nakliye şirketlerinin kurulması ve deniz taşımacılığı hatlarının devreye alınması konusu, her iki ülke yönetiminin gündemdedir.
İran ve Suriye arasındaki ekonomik işbirliğinin genişletilmesi, her iki tarafın ve komşu ülkelerin çıkarlarını garanti edeceği, şüphe götürmez bir gerçektir. İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı'nın Suriye ziyareti sırasında imzalanan belgeler ise iki ülke arasındaki stratejik ilişkilerin derinleştirilmesinin yanı sıra, İran ve Suriye arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerde mevcut engellerin kaldırılması ve yeni bir dönemin açılmasında etkili olabilir.
Bu bağlamda İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı ofisi siyasi yardımcısı Muhammed Cemşidi şöyle diyor: Bu belgeler çerçevesinde İran ve özel sektörün Suriye’deki ekonomi ve ticari varlığının istikrara kavuşturulması, böylece İran halkının bu stratejik zaferin ekonomi çıkarlarından yararlanabilmesi hedefleniyor./
342/
